Księgogród

Zofia Turowska "Nasierowska. Fotobiografia"

2012-01-30T09:35:00.000+01:00

Jeśli potrzebujecie terapeutycznej, pozytywnie nastawiającej do świata lektury – polecam opowieść o życiu Zofii Nasierowskiej. To typ biografii, którą czyta się łatwo i szybko, a po lekturze pozostają pozytywne emocje i przekonanie, że jeśli się tylko chce, można wszystko, bo tak wiele od nas zależy… Opracowanie Zofii Turowskiej to nie tylko ciepła opowieść o niebywałej kobiecie, ale także o środowisku artystycznym (głównie łódzkiej filmówki) ponurych lat 50. i 60. To również, a może przede wszystkim jednak opowieść o wielkiej, konsekwentnie prowadzonej życiowej pasji – fotografii. Jest to też fascynująca opowieść o historii polskiej fotografii – a przynajmniej jej poważnym wycinku. Autorka analizuje bowiem fotografie Nasierowskiej, opowiada o jej warsztacie pracy, o niebywałej wrażliwości na możliwości światła. Sam tytuł także nie pozostaje bez znaczenia. „Fotobiografia” jest bowiem wypełniona reprodukcjami prac Nasierowskiej (stosunek tekstu do zdjęć jest proporcjonalny), dobrze rozmieszczonymi w tekście i czytelnie opisanymi (to ważne). Nie wiem co prawda, czy rodzaj papieru na którym drukowana jest książka na pewno dobrze im robi, ale z pewnością wprowadza niepowtarzalny klimat. Warto nie tylko przeczytać tę książkę, ale i mieć ją w swoich zbiorach.
Miałam okazję spotkać się z Zofią Nasierowską na targach książki w ubiegłym roku – promowała właśnie „Fotobiografię”. Z jej mężem Januszem Majewskim – siłą wyższą drugim bohaterem książki – spotkałam się natomiast w mojej bibliotece na wieczorze autorskim promującym genialną de facto powieść „Małą Maturę”. Tym przyjemniej czytało mi się o ich pięćdziesięciu latach wspólnego życia i mazurskiej przystani. Rozdział opisujący przeprowadzkę na Mazury podnosi na duchu i wprowadza w osłupienie. Nie ma bowiem sytuacji bez wyjścia. Nie tylko ostatnie rozdziały, ale cała książka to wspaniałe świadectwo pięknego życia, pogody ducha i radości z tego co niesie los.

Edward Redliński "Awans"

2012-01-27T09:08:00.000+01:00

Uwielbiam prozę nurtu wiejskiego - od Kraszewskiego do Myśliwskiego. Najwyżej cenię Nowaka i jego genialne „Diabły”. Jednak takiej książki jak „Awans” Redlińskiego jeszcze nie czytałam. Sam autor mówi o książce, że napisał ją jako „przeciwwagę, kontrę dla lirycznej, serdecznej „Konopielki”. „Awans” wydaje się wręcz Konopielką a rebous. O ile bowiem czytelnik wierzy w świat Taplar i outsidera Kaziuka i nie ma prawa posądzać go o jakąkolwiek iluzyjność, o tyle w „Awansie” literacka „maska” jest bardzo widoczna. To znakomita satyra wsi, z całym zestawem typowych, literackich motywów: w lesie mieszka Horpyna, do szkoły chodzi Janko Muzykant, mieszkańców angażują odwieczne spory o miedzę i gruszę a na niebie leci Łajka w sputniku – symbol nowoczesności. No i do tej właśnie prymitywnej wsi przybywa „mafister” (skojarzenie z Mefistofelesem chyba nie jest przypadkowe), dawny mieszkaniec wsi, który wykształcił się i powrócił aby ją cywilizować i unowocześniać. Jak skończy się próba elektryfikacji wsi i wybudowania na jej terenie ośrodka dla wczasowiczów oraz dlaczego mieszkańcy będą musieli zajrzeć do dzieł Kolberga aby zrobić wiejskie wesele – przeczytajcie sami. Znakomicie skomponowana satyra, przy której można płakać ze śmiechu. Ot chociażby z metod nauczania poezji przez poprzednią nauczycielkę (genialne dialogi nauczyciela z wiejskimi dziećmi). Znakomita jest także stylizacja językowa (mazurzenie nawet tam gdzie nie trzeba) i w ogóle cała galeria wiejskich postaci.

Ks. Łukasz Kamykowski "Laj-konik" (i inne "krakowskie" książki)

2012-01-25T13:12:00.000+01:00

Bardzo lubię „krakowskie” książki księdza Łukasza Kamykowskiego i ubolewam nad tym, że nie są szerzej znane, w czytelniczych dyskusjach internetowych właściwie nie funkcjonują, a nakłady książek księdza są regularnie przeceniane – czyli jednym słowem nie schodzą. Prawdopodobnie kuleje promocja tych tytułów. Naprawdę szkoda bo to niezwykle wartościowe pozycje. Każda z książek (powyżej okładki wszystkich trzech) to autorska wersja (właściwie wariacja byłaby tu lepszym określeniem) na temat krakowskich legend. Kamykowski wykorzystując tworzywo dawnych legend, tworzy nowe historie, wprowadza fikcyjnych bohaterów (w sensie tych spoza legendy), kontynuuje legendarne wątki (w przypadku Pana Twardowskiego są to jego dzieje po niefortunnej podróży na Księżyc Autor pozwala mu zejść na ziemię i naprawić swoje winy), lub wyjaśnia „po swojemu” ich genezę (np. czym był Laj-konik). Taki stan rzeczy wymaga oczywiście minimalnej znajomości „oryginałów” ale o to nietrudno. Mnie najbardziej podobała się propozycja dotycząca Pana Twardowskiego, przy Królu Kraku uśmiałam się do łez, a ostatnio przyszedł czas na „Laj-konika”. Książki te pisane są z niebywałym poczuciem humoru, lekką i nieszkodliwą ironią i, przede wszystkim, w duchu chrześcijańskich wartości. To historie dla młodszych i starszych czytelników. Warto zapoznać się z tą spokojną narracją księdza, ze specyficznym językiem i humorem. „Laj-konik” jest najpoważniejszą spośród propozycji księdza – to historia o tym, że nigdy nie jest za późno aby zejść ze złej drogi. Polecam serdecznie wszystkie trzy tytuły. Nie są to jedyne książki Kamykowskiego dla młodzieży. O postępach w lekturze kolejnych będę informować na bieżąco:-)

Józef Hen "Pingpongista"

2012-01-24T11:05:00.000+01:00

„Pingpongista” to kolejna rozliczeniowa powieść. Znakomita. Zrobiła na mnie tak ogromne wrażenie jak czytana kilka lat temu książka „Doścignięty” Dobraczyńskiego. Zamerykanizowany Polak – powojenny emigrant, sędzia Mike Murphy (kiedyś Michał Dembina) przybywa do swojego rodzinnego małego polskiego miasteczka Cheremca na uroczystości związane z osłonięciem tablicy upamiętniającej pogrom Żydów. Próbuje rozpoznać stare kąty i starych znajomych. Ale szybko okazuje się, że ma tu jeszcze jedną „misję” do spełnienia. W rzezi zginął jego przyjaciel z młodości, Żyd znakomicie grający w pingponga. Ostatni mecz przegrał jednak z Mikiem, zaraz potem zginął mimo prób ratowania przez przyjaciela. Dlatego sędzia obiecał mu rewanż… Symboliczny rewanż tyle lat po śmierci… Miasteczko kryje w sobie wiele tajemnic i powojennych ran. To nie Niemcy bowiem spalili Żydów w stodole, ale… sami jego mieszkańcy. Żyje jeszcze rodzina, będąca prowodyrem tego czynu, Mike spotyka się z jej członkami, rozmawia. Spotyka się też z mordercą przyjaciela, odkrywa kolejne mroczne tajemnice mieszkańców. Cała powieść Hena zasadza się na dialogach (bardzo łatwo przerobić ten tekst na formę sceniczną). Skondensowanych, ale nie sztucznych dialogach amerykańskiego sędziego z mieszkańcami miasteczka. Szokuje mnogość prawd, poglądów i sposobów na zaakceptowanie przeszłości. Dialogi te pełne są napięcia i bardzo gęste. Zresztą… Mike nie chce dokonać prawdziwego rewanżu na zbrodniarzach. On sam się już dokonał, mieszkańcy żyją bowiem i męczą się ze swoją tajemnicą. Są żałośni w próbach stawiania czoła historii…
Naprawdę znakomita książka. Bez pustosłowia, przemyślana od pierwszego do ostatniego słowa. Realistyczna i jednocześnie symboliczna do bólu. Nie epatuje okrutnymi opisami rzezi, raczej ciemną stroną ludzkiej egzystencji. Do zastanowienia i przemyślenia.

Jose Carlos Somoza "Dafne znikająca"

2012-01-22T18:42:00.000+01:00

Znany pisarz ulega wypadkowi samochodowemu, w wyniku którego traci pamięć. Tuż przed wypadkiem notuje w swoim notesie tajemnicze zdanie: zakochałem się w nieznajomej. I to jedyne co wie o sobie. Po tych kilku zdaniach wydaje się wam zapewne, że to jakaś tania i konwencjonalna powieść sensacyjna. Nic bardziej błędnego. Za tym schematycznym początkiem kryje się genialna powieść-traktat o fikcyjności literatury (stąd moje śmiałe jej otagowanie mianem książki o książce). W samej warstwie fabularnej powieść Somozy jest wydumana i sztuczna (choć nie wiem czy nie jest to zabieg celowy), wciąga jednak czytelnika tajemniczością i ciągłymi zwrotami akcji opierającymi się na tym, że wielokrotnie ani czytelnik ani nawet sam bohater książki nie wie co jest prawdą a co fikcją. Główny bohater zostaje bowiem uwikłany w intrygę, która zmienia jego życie w literacką zagadkę zacierającą granicę między książką a życiem. Podczas prób jej rozwikłania spotyka na swojej drodze szereg epizodycznych, genialnie skrojonych, groteskowych do bólu postaci: demonicznego ociemniałego wydawcę, kobietę będącą zawodową modelką dla pisarzy, niespełnionego poetę, który zabija się przy pomocy książki (tego jeszcze nie było!), pisarkę alkoholiczkę, która tak zżyła się z tworzoną przez nią postacią, że ta zaczęła nad nią panować, szaleńczego pisarza, który porywa kobietę i pragnie wymazać wszelkie ślady jej prawdziwej tożsamości, uczynić z niej postać literacką a potem dokonać morderstwa i przekonać czytelników, że czytają o fikcyjnych wydarzeniach. Postacie te (długo, długo czytelnik nie dowie się, która z nich jest „prawdziwa”, a która „gra”) skrojone są co najmniej na miarę Canettiego i jego absurdalnego „Auto da Fe”. Jednym słowem czytelnika czeka wysmakowana, wyrafinowana literacka gra i to gra do ostatniego zdania. Przy całej jej sztuczności to znakomity pomysł, pozostawiający mętlik w głowie i nakazujący refleksję nad tym co czytamy i z czego utkane są powieści, które bierzemy do ręki…

Alberto Manguel "Moja historia czytania"

2012-01-19T14:44:00.000+01:00

Kiedy brałam do ręki ten opasły tom, spodziewałam się pełnej anegdot bibliofilskiej gawędy w stylu „Komedii książki”. Ten typ pisania o książce zasugerował mi zresztą sam tytuł – wszak moja – czyli subiektywna. Dziwne, że w oryginale tytuł brzmi zdecydowanie bardziej neutralnie „A history of reading”. I tak powinien brzmieć po polsku. Nie wiem skąd ta samowolka polskiego wydawcy, bo opracowanie Manguela to wbrew pozorom bardzo uporządkowany, logiczny wywód! Owszem, lektor samego Borgesa (ten fakt nie pozostaje bez znaczenia dla jego światopoglądu) zaczyna książkę refleksjami dotyczącymi własnych czytelniczych przeżyć i przygód i tak też kończy każdy rozdział – ale jego doświadczenia są jednocześnie naszymi doświadczeniami, mówi więc niejako w imieniu współczesnych czytelników. Poza tymi wstawkami książka jest rzetelnym opracowaniem popularnonaukowym, przywołującym zarówno podstawowe pojęcia i wydarzenia z zakresu księgoznawstwa jak i (w przewadze) te zupełnie nieznane i zapomniane. Najciekawszy jest oczywiście punkt odniesienia – autor naprawdę spisuje historię czytania, udaje mu się to bez zbędnych skoków w bok w historię książki. Niektóre rozdziały są znakomite, poszerzają horyzonty (np. genialny „Tłumacz jako czytelnik”) inne wydają się nieco przydługie i żmudne, ale ogólnie warto zapoznać się z tą lekturą. Skarbnica wiedzy o czytelnikach, mnóstwo soczystych cytatów dotyczących książki i niezwykle bogaty materiał ilustracyjny (szkoda, że tak słabo zreprodukowany). Zgodziłabym się gdyby polski wydawca zmienił tytuł na „Nasza historia czytania”, wszak my czytelnicy odbijamy się w tej książce jak w lustrze.

Vaclav Ctvrtek "Podróże furmana Szejtroczka. O gajowym Chrobotku i jeleniu Wietrzniku"

2012-01-17T20:30:00.000+01:00

Kolejna znakomita propozycja z serii „Cała Polska czyta dzieciom”. Główną zaletą serii jest wyszukanie i spopularyzowanie – obok klasyki – mniej znanych, ale równie wartościowych tytułów dla dzieci w różnym wieku. I tak, chociaż nazwisko Vaclava Ctvrtka znane jest przede wszystkim w kontekście Rumcajsa, fundacja zdecydowała się wypuścić dwie mniej znane propozycje czeskiego pisarza.”Podróże furmana Szejtroczka” są zresztą w Polsce publikowane po raz pierwszy. A warto zainteresować się nimi bo to znakomita lektura do wspólnego rodzinnego czytania. „Przygody furmana Szejtroczka” to zbiór króciutkich (ogromna zaleta) opowiadań. Sympatyczny i dobry furman zarabia przewożeniem najróżniejszych dziwności, a jego przygody zasadzają się głównie na, często niespodziewanych, kontaktach z fantastycznymi mieszkańcami pobliskich lasów. A jest ich, jest: rusałki (z jedną z nich nawet się żeni), wodnik Czesałek, złośliwe dębowe ludziki, ogniste ludy, olbrzymy i inni przedstawiciele fantazji autora. Mimo częstych kłopotów wynikających z niekoniecznie udanych kontaktów z tą uroczą zgrają, Szejtroczek ZAWSZE pozostaje w zgodzie z przyrodą i tym oswojonym fantastycznym światem. Ci wszyscy (głównie przygłupi starosta Humpal – autor najbardziej absurdalnych pomysłów) którzy zakłócają porządek przyrody, zostają ukarani. Główną zaletą opowiadań jest więc to, że uczą poszanowania przyrody. Podobnie zresztą dzieje się w drugim zbiorze, którego bohaterem jest gajowy Chrobotek. I on żyje w zgodzie z przyrodą, każde naruszenie tej równowagi źle się kończy. Tyle że starostę Humpala zastępuje tu właściciel lasu Krępak, a fantastyczne postaci charakterne zwierzęta mieszkające w lesie.
Jednym słowem wspaniała lektura dla wszystkich. Dorośli też będą mieli się z czego pośmiać. Tylko uważajcie na obłędne czeskie nazwy miast i miasteczek, na których można połamać sobie język!

Zbigniew Batko "Z powrotem, czyli fatalne skutki niewłaściwych lektur"

2012-01-15T12:32:00.000+01:00

O tej wyjątkowej książce przeczytałam w „Buncie czytelników” Leszczyńskiego. Zainteresowały mnie reminiscencje z „Alicji w Krainie Czarów”, którą uwielbiam. No i tak trafiłam na książkę totalnie inną od wszystkich, niepowtarzalną. Przy czym warto od razu dodać, że nie jest to książka dla dzieci, choć tak jest klasyfikowana i nie od razu ulega się jej magii (dobrze uczytać cierpliwie kilkanaście stron). Nie wiem jaką rozrywkę z tej lektury miałby młody czytelnik, bo cały widz polega na wszędobylskich aluzjach literackich, językowych i kulturowych, czyli na rozwiniętej świadomości czytelniczej odbiorcy. Dla takowych powieść Batki to prawdziwa gratka. Historia szukającego tożsamości i przeszłości Królika, mieszkającego w jego uchu krasnoludka, zmieniającego kolor w zależności od pory roku Konia oraz Pingwina, który poleciał w kosmos pełna jest nie tylko baśniowości, oniryczności ale także wszędobylskiego absurdu, którego nie powstydziłby się Ionesco. Ja uwielbiam teatr absurdu, nouveau roman – tutaj dostałam pigułkę w najlepszym wydaniu. Absurd pojawia się tu i w konstrukcji postaci i w warstwie fabularnej, i w językowej. Ponadto książka pełna jest odniesień do literatury, nie tylko tej przeznaczonej dla dzieci i młodzieży. Wprawne oko czytelnika dostrzeże nie tylko fabularne związki z Alicją w Krainie Czarów, nie tylko specyficzną poetykę Kubusia Puchatka, ale także wiele, wiele innych mniej lub bardziej czytelnych aluzji i gier słownych.. No i szereg niesamowicie zakręconych motywów, często a rebous. Spotkamy się i z mającym skłonności do ucieczek domkiem na nogach z fioletowych skarpetkach i ze zwariowanym zegarmistrzem, z prawdziwą kukułką w zegarze, zimą w środku lata ( i co z tego wynikło) i ze sprzedażą baniek mydlanych, i Babcią Alicji z 40 rozbójnikami, i wieloma wieloma cudami i dziwami. I co najważniejsze – z motywem książki w książce. Królik odnajduje bowiem na strychu dziwnego domku książkę pod tytułem „Z powrotem”. Dlaczego taki tytuł nosi i co wynikło z lektury, nie zdradzę. Zdradzę natomiast, że jest to mimo całego tego absurdalnego szafarzu książka jest jednocześnie baśnią o powrocie do dzieciństwa, o szukaniu kontaktu z przeszłością (dedykacja mówi zresztą o tym bardzo wyraźnie: Byłym dzieciom) Jednym słowem perełka. Nieznana i zapomniana (w moim egzemplarzu bibliotecznym, z którym rozstanę się nie bez żalu, widnieje tylko jedna pieczątka z 1999 r.). Wielka szkoda. Jednym słowem czas na blogowiczów. Czytajmy, popularyzujmy!

Grzegorz Leszczyński "Bunt czytelników. Proza inicjacyjna netgeneracji"

2012-01-13T16:15:00.000+01:00

Grzegorz Leszczyński jest dla mnie jednym z największych autorytetów w dziedzinie literatury młodzieżowej. Każde jego słowo jest na wagę złota, a słowa i sądy ma niezwykle odważne. Jego „Magiczną biblioteką” byłam zachwycona. Potem udało mi się posłuchać go na spotkaniu z bibliotekarzami i nauczycielami polonistami na spotkaniu w mojej bibliotece. Widziałam w jakim szoku byli słuchacze, którzy nie znali jeszcze jego podejścia do sprawy czytelnictwa. A Leszczyński odważnie zajuje się czytelnictem najtrudnejszej grupy – nastolatków. I konsekwentnie otwiera oczy bibliotekarzom – tym którym się chce je otworzyć. Właśnie dla nich jest książka „Bunt czytelników”. Znakomita i niezwykle odważna (oczywiście na wielu polach subiektywna) diagnoza współczesnej literatury dla młodych czytelników. Leszczyński przełamuje tabu, opowiada o bolączkach i błędach. Dokonuje dokładnej analizy współczesnej prozy dla młodzieży w kontekście zmian spolecznych i ekspansji mediów elektronicznych. Pierwsza część opracowania to wstrząsające studium przemocy,obrazów destrukcji rodziny i wartości obecnych w prozie realistycznej. Wielką wartością opracowania jest sięganie wgłąb, czyli umieszczenie tych zjawisk w bardzo szerokim kontekście społecznoliterackim. Zachwyciło mnie w tym opracowaniu także balansowanie między różnymi dziedzinami wiedzy. Autor dokonuje porównania literatury młodzieżowej z teatrem (znakomite), zjawiska współczesnego czytelnictwa obrazuje językiem architektury, pojawiają się także odniesienia filozoficzne. To bardzo rozszerza konteksty. W kolejnych częściach analizuje status książki w dzisiejszych, konsumpcyjnych czasach. Pisze także dużo o roli fantastyki w życiu młodych ludzi. Analizuje powieści postmodernistyczne, nurt antypedagogiki. Opracowanie kipi od mniej znanych, ale ciekawych tytułów i przykładów. Najbardziej kontrowersyjna wydaje się ostatnia część, poświęcona kondycji bibliotek. Leszczyński odważnie wytyka błędy i daje garść bardzo konkretnych propozycji zmian. Obraz biblioteki w tym rozdziale wydaje mi się trochę czarno-biały, ale ciężko ocenić to obiektywnie gdy samemu siedzi się w tym książkowym gnieździe. Tak czy siak z „Buntem czytelników” zapoznać się warto, choć to, podobnie jak „Magiczna biblioteka”, książka dla odważnych. Dla tych, którzy chcą stanąć z prawdą prosto w oczy, którzy chcą odpowiedzi na pytanie dlaczego nastolatek ucieka z biblioteki, dlaczego szkolne omanianie lektur zabija czytelnictwo i dlaczego nastolatki lgną do nienawidzonej przez bibliotekarzy książki „Dzieci z dworca ZOO”.

Olga Tokarczuk "E.E."

2012-01-11T20:12:00.000+01:00

Pamiętam, że czytany bardzo bardzo dawno temu „Prawiek i inne czasy” zrobił na mnie ogromne wrażenie. Ale potem książki Olgi Tokarczuk z niezrozumiałych powodów zniknęły z mapy moich czytelniczych poszukiwań. Dlaczego nie wiem, pewnie przez przeoczenie. Dlatego teraz nadrabiam zaległości a proceder ten zaczęłam od „E.E.” Poziom satysfakcji czytelniczej po lekturze jest porównywalny do lektury „Prawieka” – wszak to kolejny zestaw soczystych, dobrze zakreślonych, literackich do bólu postaci tułających się między światami. Sądzę, że tej znanej książki streszczać nie trzeba, napiszę tylko dla innych zagubionych na literackiej mapie, jeśli tacy istnieją, że opowiada ona o 15-letniej Ernie, która odkrywa u siebie zdolności mediumiczne. Pod płaszczem realistycznego, niemalże pozytywistycznego w poetyce opisu rzeczywistości z początku wieku, kryje się historia o podświadomości, szukania swojego miejsca na ziemi, egzystencjalnego niepokoju z Freudem w tle. Historia E.E. odczytywana jest jako studium dojrzewania, wchodzenia w dorosłość. Ja zinterpretowałam ją jako studium ludzkich ambicji. Wszak nieszczęsna i Bogu ducha winna dziewczyna otoczona jest sztabem równie nieszczęśliwych ludzi, dla których jej przypadek staje się szansą realizacji ambicji różnego typu. Tych zupełnie świadomych (Artur) i tych nieuświadamianych (matka). Ot co. Dobra, spokojna, sprawdzona proza.

Roma Ligocka "Księżyc nad Toarminą"

2012-01-08T20:49:00.000+01:00

Miniaturki Romy powinno się smakować spokojnie, powolutku, jak pyszne ciasteczko. A jednak ja wchłonęłam najnowszą książkę pisarki szybko i jednym tchem – spragniona nowych treści. I jak zwykle spotkałam się z niebywałą wrażliwością na świat i ludzi, i z życiową mądrością, której szukam u Romy od pierwszej przeczytanej miniaturki. „Księżyc nad Taorminą” to kolejny kalejdoskop codziennych ale wartych utrwalenia sytuacji, ludzkich losów i specyficznego, niełatwego zachwytu nad światem. Balsam dla duszy. Mimo to wydaje mi się, że niektóre z miniaturek napisane były naprędce, bez dostatecznej puenty, pospiesznie zredagowane. Wydaje mi się, że najlepszym zbiorem pozostaje „Kobieta w podróży” choć i tu nie brakuje maleńkich perełek. Nie brakuje też obiegowych treści. Mam nadzieję, że formuła się nie wyczerpuje…
Podoba mi się okładka książki, ten ciepły niebieski zestawiony z charakterystycznym dla Romy różem. Grzbiet książki wyróżnia się dzięki temu pozytywnie wśród innych książek, ciepło pastelowego niebieskiego koloru zachęca do wyciągnięcia ręki. Cieszę się też, że wszystkie książki Romy składane są według tych samych zasad typograficznych, czytelnik szybko przywiązuje się do ich układu i tego oczekuje. Zawiodła mnie natomiast warstwa ilustracyjna najnowszej książki. Zamiast pięknych, specyficznych rysunków autorki, banalne i ograne w wydawnictwach wspomnieniowych fotografie. Nawet jeśli elementy twórczości Romy pojawiają się gdzieniegdzie, z całą pewnością nie robi im dobrze kolaż z tymi fotografiami. No i tyle krytyki nowej propozycji. Wiecie, że jestem ortodoksyjną miłośniczką twórczości Ligockiej dlatego cokolwiek bym nie napisała i tak nie zmniejsza to mojej fascynacji pisarką i potrzeby obcowania z jej twórczością. Dlatego dziękuję za kolejną dawkę i czekam z utęsknieniem na targi książki i spotkanie z pisarką.

J.R.R Tolkien "Hobbit czyli tam i z powrotem", "Władca Pierścieni"

2012-01-05T11:08:00.000+01:00

Przyznaję się, że dopiero teraz sięgnęłam po Tolkiena. Ale nie wstydzę się tego, po prostu przyszedł czas (Ewo! Dziękuję za przypomnienie o tym, że nadszedł i że najwyższy). A przyznać musicie, że lektura trylogii to nie lada przedsięwzięcie czytelnicze. O ile bowiem prolog do trylogii, czyli historia niezbyt asertywnego hobbita, wydała mi się niepogłębioną egzystencjalnie acz pomysłową historyjką, napisaną zresztą z subtelnym humorem (co mnie mocno zdziwiło) o tyle z samą trylogią nie było już tak łatwo. Gubiłam wątki, bohaterów i krainy. Momentami wątpiłam w swoją wędrówkę w głąb książki bardziej niż sami bohaterowie. Moja wyobraźnia niebezpiecznie dymiła z wysiłku przy opisach krain i przyrody (Boże ile tam tego było!). Były jednak fragmenty pasjonujące – świat elfów, Toma Bombadila czy Drzewca (chyba najukochańsza kraina), dla których warto było wędrować. Świat Tolkiena zachwyca starannością, bogactwem i ogromem. Zachwyca i przeraża. Dlatego lektura nie była dla mnie łatwa. Podobała mi się jednak warstwa egzystencjalna. Walka dobra ze złem, moralne wybory, zasady honoru, wierność przyjaźni a przede wszystkim tragiczne rozterki bohaterów – Boromira, Eowiny i wielu innych. Przede wszystkim Golluma. I to dążenie do uporządkowania świata. Ale więcej napisać o moich odczuciach i refleksjach nie umiem i nie chcę, bo nie chcę mierzyć się z klasyką i fanami fantastyki.

Na zdjęciu trzy wydania (w jednym tłumaczeniu Marii Skibniewskiej), tak wyszło, że akurat w ten sposób skompletowałam tomy do czytania. Najlepiej czytało mi się środkową propozycję ze względu na największe światło i stopień pisma.

Astrid Lindgren "Emil ze Smalandii"

2012-01-03T10:42:00.000+01:00

… czyli kolejne spotkanie z dziecięcym bohaterem Astrid Lindgren. Tym razem urocze opowiadanie o niezwykle sympatycznym, choć rozbrykanym chłopcu. Emil nie jest oczywiście TAK rozbrykany jak Pipi, ma jednak uroczą cechę – skłonność do wpadania w małe drobne tarapaty utrudniające rodzicom funkcjonowanie. Jednym słowem to literacki brat francuskiego Mikołajka, choć bardziej świadomy swoich wybryków. Wybryków typowych dla dzieciństwa każdego z nas, takich, które wspominamy potem ze śmiechem, choć gdy miały miejsce, do śmiechu nie było. To właśnie jest urzekające w twórczości Lindren – pozwala dzieciom być sobą, z całym asortymentem absurdalnych pomysłów i nietypowego systemu wartości. Pokazuje dzieciństwo sielskie i anielskie, pozwala dzieciom… być dziećmi. We współczesnej literaturze dla dzieci nie jest to już przecież oczywiste. Dzieci muszą mierzyć się z przekraczającymi często ich możliwości trudnościami, tutaj mierzą się po prostu z tym, do czego mają pełne prawo. W dodatku w przeciwieństwie do Pipi Emil ma szczęśliwą, trochę zakręconą rodzinę, a jego rzeczywistość – wiejskie życie, pełna jest poczucia bezpieczeństwa. Dlatego wspaniale się to czyta. No i, przyznacie, kapitalna „filmowa” okładka Emila z 1971 roku.

podsumowanie czytelnicze 2011 roku

2011-12-31T18:09:00.000+01:00

W 2011 roku przeczytałam 95 książek. Czytałam więc średnio jedną książkę na 3,84 dni J. Ładnie, bo to też o siedemnaście książek więcej niż w roku ubiegłym, ale przyznaję się, pod koniec roku miałam na czytanie znacznie więcej czasu.

Poniżej tradycyjny

TOP TEN 2011 ROKU

z subiektywnym uzasadnieniem (kolejność z wyjątkiem trzech pierwszych tytułów przypadkowa):

1. Jacek Milewski „Dym się rozwiewa” – za wirtuozerię słowa i formy oraz za szok, który pozostał po lekturze

2. Janusz Majewski „Mała Matura” – bo to po prostu znakomita proza

3. Sam Savage „Firmin” – za przesympatycznego bohatera i bibliobulimię

4. Jostein Gaarder „Tajemnica Bożego Narodzenia” – pomysł konstrukcyjny na miarę „Przepowiedni Dżokera”

5. Jostein Gaarder „Diagnoza i inne opowiadania” – oj dużo by wyjaśniać za co…

6. Dorota Sumińska „Świat oczami psa” – za różne odcienie życia

7. Kate DiCamillo „Magiczny sloń” – praktycznie nigdy nie czytam książek dwa razy, tu zrobiłam wyjątek

8. Eugene Ionesco – wybór dramatów – już niewiele pamiętam, bo zlały się w jeden wielki absurd, ale wrażenie pozostało

9. Polly Horvath „Wyspa”

10. Seria Ulyssesa Moore’a – a co tam, w końcu miałam mnóstwo radochy przy czytaniu tej serii

Wypada mi jeszcze podziękować tym wszystkim, którzy zaglądali do Księgogrodu, czytali, komentowali i wspierali. Mam nadzieję, że dalej będziemy cieszyć się wspólnie naszymi lekturami. Życzę aby 2012 rok był obfity w fascynujące lektury i udane poszukiwania czytelnicze!

Astrid Lindgren "Pippi Pończoszanka"

2011-12-29T10:29:00.000+01:00

Dlaczego czasami sięgam po takie książki? Bo lubię – także dziecięcych – bohaterów odmieńców. A Pipi to ważny odmieniec. Napisano o tej książce już bardzo dużo, także bredni, ale wciąż nie traci ona na atrakcyjności chociaż… obiektywnie rzecz biorąc jest wylęgarnią głupich pomysłów, które dzieci łatwo mogą zastosować. Nie mniej zawsze przerażało mnie coś w tej bohaterce – samowystarczalnej, trochę groteskowej dziewczynce, która z łatwością radzi sobie bez mamy i taty. Ogarnia rzeczywistość, w której nie ma miejsca na dorosłych. Bo jest coś niepokojącego w tym odrzuceniu dorosłych, choć dzieci antypedagogiki z pewnością nie wyczuwają. Pipi zaś odważnie łamie wszelkie schematy, stereotypy, nie nagina się do obowiązujących dzieci standardów – ot chociażby sceny w szkole – Gombrowicz by się uśmiał (i pewnie się uśmiał jeśli czytał). Jednocześnie wygrywa u niej wielka, niebanalna wyobraźnia, odwaga posiadania tej wyobraźni, która czyni dzieciństwo wyjątkowym. Pewnie dlatego książka nadal pozostaje atrakcyjna dla małych, i nie tylko małych czytelników.

Mikkel Birkegaard "Biblioteka cieni"

2011-12-27T10:52:00.001+01:00

Miałam duże wątpliwości, czy zdecydować się na lekturę tej opasłej powieści. Z jednej strony ciągnęła mnie do niej okładka i książkowa tematyka, z drugiej odpychały niekoniecznie pochlebne recenzje, jak ta zamieszczona na blogu W świecie książek (wswiecie-ksiazek.blogspot.com/2011/09/biblioteka-cieni-mikkel-birkegaard.htm). Ostatecznie jednak wygrał pociąg do książek o książkach i zdecydowałam się na kilka wieczorów z duńskim thrillerem. I muszę powiedzieć, że nie tylko doczytałam do końca, ale zrobiłam to z dużą ciekawością. I wcale nie mam odczuć podobnych do autorki wpisu na powyższym blogu. Ale każdy ma prawo do zdania odmiennego, w końcu po to piszemy blogi, żeby się nim dzielić.

Rzeczywiście konstrukcja świata w powieści jest nieco sztuczna a finał historii dość mocno wydumany, ale mimo to warto zapoznać się z teorią czytania, zaprezentowaną przez autora. Akcja książki dzieje się w otoczeniu starego antykwariatu, którego właściciel ginie w dziwnych okolicznościach – podczas czytania na głos książki. Antykwariat przejmuje jego syn. Szybko okazuje się jednak, że nie tylko antykwariat ale i jego tajemnicę. Okazuje się bowiem, że od lat jest on miejscem spotkań Lektorów – ludzi z niebezpiecznymi zdolnościami wpływania na innych poprzez czytanie. Ludzie ci dzielą się na dwie wrogo do siebie nastawione grupy: Nadawców, czyli tych, którzy potrafią wpływać na przeżycia ludzi, kształtować ich postawy i myśli przez głośne czytanie oraz Odbiorców – ci odbierają treści czytane przez innych ludzi, potrafią wejść w ich myśli i również wpłynąć na ich umysły. Odbiorcą jest m.in. jedna z głównych bohaterek – Katherina. Choć sama jest dyslektyczką i nie potrafi przeczytać tytułu na grzbiecie książki, „odbiera” czytanie u innych i potrafi go „profilować”, np. sprawić, że dana osoba bardziej skupia się na tekście. Te niezwykłe zdolności Lektorzy wykorzystywali dotychczas tylko dla własnych celów i dla pozytywnego wzmacniania czytelnictwa innych, odkryli jednak istnienie tzw. Organizacji Cieni, która zdolności te wykorzystuje, aby panować nad tym co dzieje się na świecie. Główny bohater Jon, spadkobierca antykwariatu, musi stanąć do walki z tą organizacją. Musi, bo trup zaczyna się w powieści gęsto ścielić a i on sam także staje się Lektorem. Jest to więc barwna powieść sensacyjna, pełna napięcia i zwrotów akcji. Owszem pewne rozwiązania są przewidywalne, niektóre wątki zaś sztuczne i wydumane, ale mimo to myślę, że to dobrze skrojona sensacja z książką i antykwariatem w tle. Czytanie może być niebezpieczne – tę teorię udowadniano już nie raz, tutaj przybrała ona wyjątkowo ponure i demoniczne ale i fascynujące oblicze.

życzenia świąteczne

2011-12-22T21:41:00.000+01:00

Roald Dahl "Matylda"

2011-12-21T22:11:00.000+01:00

Serii „Cała Polska czyta dzieciom” z pewnością warto zaufać, dlatego sięgam po nią dość często. Choć muszę przyznać, że spodziewałam się po „Matyldzie” zupełnie czegoś innego. Myślałam, że będzie to radosna, śmieszna i lekka książka oparta na humorze sytuacyjnym z bohaterką á la Pipi. Taki humor pojawił się, owszem, ale generalnie nie był celem samym w sobie. Matylda zaś nie jest spadkobierczynią Pipi, przynajmniej nie w niesfornej naturze i bujnej wyobraźni. Jest natomiast skrzywdzonym, odepchniętym, nieakceptowanym przez rodziców dzieckiem. Powieść Dahla to sztandarowy przykład antypedagogiki. Dzieci są tu mądrzejsze od dorosłych. Wszystko w domu Matyldy jest á rebous. Rodzice nie pozwalają jej czytać książek, które uwielbia, wychowują w duchu najgorszych wartości i wzorców. Także dyrektorka szkoły – pani Pałka, groteskowa i wynaturzona postać, jest całkowitym przeciwieństwem pedagogicznych zasad. Marzy o szkole bez dzieci, terroryzuje uczniów, dopuszcza się nawet przemocy fizycznej. Na szczęście w książce pojawiają się – jakby dla przeciwwagi – dwie pozytywne dorosłe postaci: bibliotekarka pani Nowelka, która bezwarunkowo akceptuje (co u bibliotekarzy nieczęste) nietypowe upodobania czytelnicze Matyldy i staje się nawet jej przewodniczką po świecie literatury oraz przesympatyczna nauczycielka Pani Miodek, osoba kryjąca straszliwą tajemnicę i osobistą tragedię. Na szczęście autor książki pozwolił Matyldzie – właśnie tej krzywdzonej przez rodziców Matyldzie rozwiązać problemy pani Miodek. Nie mądrym i wszechwiedzącym dorosłym, ale małemu dziecku o genialnym umyśle. Jest to więc w ostatecznym rozrachunku książka o wielkiej nobilitacji odrzuconego dziecka. Dokładnie tak, jak piszą autorzy serii na czwartej stronie okładki: powieść daje jeszcze coś więcej: wiarę w moc czytania i w siłę dziecięcej godności… Dlatego polecam tę uroczą na swój sposób książkę, choć nurt antypedagogiki w literaturze dziecięcej zawsze wzbudzał we mnie jakiś niepokój. NIE wiem, jak odbiera to dziecko. Nie wiem, jak można rozmawiać z nim o takich książkach, w każdym razie „Matylda” jest z całą pewnością dobrym przyczynkiem do dyskusji o wartościach, godności, relacji między dzieckiem i rodzicami, problemach w szkole i wielu innych trudnych sprawach.

Jostein Gaarder "Diagnoza i inne opowiadania"

2011-12-20T10:09:00.000+01:00

Bałam się tej książki, ale przeczytać ją musiałam, bo to ostatnia „niezdobyta” jeszcze przeze mnie książka Gaardera. W dodatku chronologicznie – jego literacki debiut. Spodziewałam się żmudnej, odkładanej dla złapania oddechu lektury. Omówienie książki zamieszczone na okładce: zbiór opowiadań zawierający klasyczne humanistyczne rozważania o kondycji ludzkiej – też nie wróżyło najlepiej. A tu niespodzianka. Pochłonęłam książkę od razu, odkładając ją jedynie od czasu do czasu z czystego ludzkiego rozsądku. Te opowiadania są ZNAKOMITE. Każde jest inne i w formie, i treści, każde jest wyszukanym pomysłem i intelektualną, ale zjadliwą ucztą. A żeby tradycji literackiej stało się zadość, w tej debiutanckiej książce Gaardera pojawiają się w „miniaturze” opowiadań wszystkie późniejsze tematyczne fiksacje autora. Jest tu zalążek postaci Dżokera. Jest pomysł rozwinięty potem w Świecie Zofii (granica między bohaterem powieści a czytelnikiem), jest to płynne przechodzenie między światami, jest wreszcie cały program filozoficzny Gaardera. Krótki, bo dający się streścić w jednym, no może dwóch zdaniach:

Istnieje świat.

My istniejemy

Świat istnieje tu i teraz!

Nikt, żaden pisarz tak konsekwentnie nie nawoływał do zadziwienia światem. Gaarder jest w tym nawoływaniu jedyny w swoim rodzaju.

Nawet nie umiałabym Wam polecić najlepszego opowiadania. Wszystkie warto przeczytać i zastanowić się nad nimi. Nie zrażajcie się tylko dziwnymi tytułami. Każde z opowiadań poprzedzone jest osobno tytułowanym, krótkim fabularnym wstępem. To także prawdziwe literacko-filozoficzne perełki.

Naprawdę bałam się tej książki. Debiut to debiut – zwykle jeszcze „niewykrystalizowany”, czytany dla uzupełnienia kontekstów dla późniejszej twórczości autorów. A tu znakomicie rozwinięte pod każdym względem dzieło literackie, lepsze od wielu późniejszych książek Gaardera.

Szkoda że to już ostatnia książka mojego ulubionego pisarza. Wszystko już wyczytałam a wracać do książek przeczytanych nie mam zwyczaju. Tym bardziej cieszę się, że przygoda czytelnicza zaczęta tak pomyślnie lekturą „Magicznej biblioteki Bibbi Bokken”, mimo iż burzliwa i pełna potyczek, pomyślnie się zakończyła.

Andrzej Maleszka "Magiczne drzewo. Olbrzym"

2011-12-17T20:21:00.000+01:00

Kolejna część znakomitej serii dla młodych czytelników. Kiedyś Grzegorz Leszczyński chwalił ją na spotkaniu z bibliotekarzami mówiąc, że książki Maleszki przeznaczone są dla czytelników niecierpliwych, niewyrobionych czytelniczo, szybko nudzących się. To prawda. Zdanie na czwartej stronie okładki informujące, że trzecia część Magicznego Drzewa to powieść w tempie gry komputerowej, pełna przygód i humoru wcale nie jest promocyjnym bełkotem. To że nie można się od niej oderwać też. Bo właśnie to jest niesamowite i fenomenalne w powieściach Maleszki, że czytelnicy nie tylko momentalnie wpadają w fabułę, ale na każdej stroniczce książki następuje jakiś zwrot akcji. Przy czym akcja tak jest pomyślana, że właściwie każdy jej zwrot wydaje się sytuacją trudną a nawet niemożliwą do rozwikłania. Dlatego nie można oderwać się od tej serii. Z ciekawości i napięcia. Jest w tych książkach zaiste coś magicznego – nie tylko drzewo. Warto polecać ją młodym czytelnikom. Maleszka snuje bowiem świat pełen magii i przygód, ale też świat pełen dobrych wartości: przyjaźni, akceptacji, lojalności. Przemyca te wartości w sposób uporządkowany i bardzo mądry. Fabuła serii to dobry materiał na lekcje biblioteczne!

A jeśli chodzi o treść trzeciej części, to tym razem jeden z bohaterów nieopatrznie wyczarowuje za pomocą czerwonego krzesła straszliwego potwora o siedmiu wcieleniach – dotychczas jedynie bohatera gry komputerowej. Kuki i jego przyjaciele muszą pokonać wszystkie siedem wcieleń. Ale tym razem nie jest to gra. Jak znalazł dla współczesnych dzieciaków – wychowanków Play Station prawda? Andrzej Maleszka nadąża za potrzebami czytelniczymi i za dziecięcym światem! Przekonajcie się sami!

Joanna Siedlecka "Jaśnie Panicz"

2011-12-15T14:43:00.000+01:00

Wznowiono ostatnio głośną książkę o Gombrowiczu, a mnie przypomniało się, że mam ją w swoich zbiorach i nabrałam ochotę na lekturę. Nie spodziewajcie się po książce tradycyjnej biografii. Siedlecka utkała portret pisarza z relacji innych ludzi. Zdążyła to zrobić w ostatniej chwili – większość jej rozmówców już nie żyje, przy ich nazwiskach znajdują się gwiazdki odwołujące do daty śmierci. Już sam fakt utrwalenia świadectw osób, które nie powiedzą już nic więcej podnosi wartość pracy. A i rozmówcy to nie byle jacy. Najbardziej zaskakujące są rozmowy z prostymi ludźmi, niezwiązanymi ze światem literackim, np. służbą Gombrowiczów. Z tych strzępów wspomnień wyłania się portret całej rodziny pisarza, jej tragiczne losy ale i losy szlacheckich rodów, ziemiańskich dworków – jednym słowem czasów, których już nie ma. No i wreszcie portret samego Gombrowicza – zaskakujący, niejednoznaczny, tragiczny. Warto poznać ten portret, uzupełnić konteksty, upewnić się, że Gombrowicz „wielkim pisarzem był”. Swego czasu przeżyłam fascynację tym wyłamującym się wszelkim schematom pisarzem. Dlatego książka mnie nie zdziwiła. Jedynie upewniła w tej fascynacji. Pomogła zrozumieć więcej i lepiej. Poza tym uwielbiam ludzi, którzy teatralizują życie. Gombrowicz robił to rutynowo.

Z książki wyłania się także uroczy portret Rity Gombrowicz. Siedlecka utrwaliła ją jako osobę niezwykle oddaną Gombrowiczowi i jego sprawie, ciepłą i serdeczną. Sama poznałam Ritę na otwarciu Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli i już tam poraziła mnie jakąś niebywałą skromnością.

Opracowanie uzupełnia interesujący, bogaty materiał fotograficzny (niektóre ze zdjęć można zobaczyć w oryginale we Wsoli). Przyznajcie, że powyższa okładka wcześniejszego wydania też jest znakomita.

Alan Bennett "Czytelniczka znakomita"

2011-12-13T10:40:00.000+01:00

Króciutka i leciutka historia o tym, że z czytaniem… to jednak nie takie proste. Zwłaszcza, gdy manii czytania ulega… angielska królowa. Pewnego dnia odkrywa przypadkiem bibliobus przyjeżdżający na teren pałacu i wypożycza zeń książkę. Staje się to początkiem pasji, którą dzieli z awansowanym na pazia kuchcikiem (awansowanym, bo korzystał z bibliobusa i okazał się wysmakowanym, doświadczonym czytelnikiem, który powoli wprowadzał królową w tajnik literatury). Już ten fakt przyjaźni ludzi, których dzieli przepaść klasowa jest przemiłym dowodem na to, że: książki nie wdzięczą się do czytelników, nie dzielą ich na lepszych i gorszych. Nowe zajęcie królowej powoduje oczywiście totalny brak zrozumienia i akceptacji na dworze i jest przyczyną wielu zabawnych sytuacji, na których zasadza się humor książki. Królowa bowiem przewartościowuje pod wpływem lektur całe swoje życie i wartości, którymi do tej pory się kierowała (w warstwie refleksyjnej książka jest lekka, ale jednocześnie uroczo mądra). Staje się bardziej „ludzka”, empatyczna, skłonna do refleksji i gorzkiego oglądu rzeczywistości. Ostatnia scena książki to wierutny żart królowej z dotychczasowego życia i urocza puenta. Jednocześnie pokazuje, że na czytelnicze pasje nigdy i nigdzie nie jest za późno. Że książki pomagają być sobą, pomagają szukać swojej tożsamości i drogi. Są potrzebne, tylko nie zawsze ta potrzeba jest uświadamiana. Niestety ta sympatyczna powiastka ma drugą stronę medalu. Bardzo trafnie podsumowuje ją tłumaczka w pogłowiu: Czytelniczka znakomita Benetta jest czymś więcej niż uroczym żartem, ujmująco opowiedzianą baśnią dla dorosłych. Przypomina, że rozkosze tekstu to rozkosze smakowane przez samotników. Introwertyków, których łatwo można oskarżyć o egoizm. Jeszcze boleśniej podsumowuje temat sekretarz królowej, najbardziej niechętny jej czytelnictwu: Czytać, to wycofać się z aktywnego życia, stać się niedostępnym dla innych. (…) Byłoby to łatwiej przełknąć, gdyby czytanie było zajęciem ze swej strony mniej… samolubnym. Jak widać, książka jest więc jednocześnie uroczym żartem, ale i gorzką refleksją o tym, że czytanie… alienuje. Trudno się z tym nie zgodzić. Nie spodziewajcie się przy lekturze jakiś bardzo głębokich książkowych przemyśleń, to przede wszystkim literacki żart i tak ją trzeba traktować. Tym, którzy lubią i czyhają na bohaterów-bibliomanów polecam ją jednak gorąco. I jeszcze dwa słowa o samym wydaniu (Media Rodzina). Za oryginalnie zaprojektowaną okładką kryje się chyba najlepiej zrobiona książka, jaką ostatnio czytałam. Przede wszystkim urocza, dekoracyjna wyklejka – jak niewiele trzeba, żeby nadać książce uroku. Po drugie przemyślany, udany skład. Ozdobny, ale w dobrym guście. Brawo dla wydawcy.

Ulysses Moore "Klub podróżników w wyobraźni" zeszyt 12 - ostatni

2011-12-10T18:00:00.000+01:00

No i koniec czytelniczej przygody z Ulyssesem Moorem i grupą sympatycznych bohaterów. Ostatni, dwunasty tom serii wyjaśnia (prawie) wszystkie tajemnice i doprowadza do optymistycznego zakończenia. Piszę prawie wszystkie, bo nie jestem o tym przekonana. Wątków, sytuacji i bohaterów w tej uroczej przygotówce było bowiem tak dużo i tak mocno się ze sobą to wszystko plątało, że nawet gdyby wszystko nie zostało wyjaśnione prawdopodobnie wielu czytelników nie zorientowałoby się nawet. Poza tym kiedy czyta się serię, czas między częściami działa na niekorzyść, a autor nie przypomina „co się wydarzyło w poprzednim odcinku”. W ostatniej części zastajemy bohaterów tam, gdzie zostawił ich wcześniej i musimy mocno ruszyć pamięcią. A że autor porozrzucał ich po całym magicznym świecie Wrót Wyobraźni, sprawa jest niełatwa. Ale też to właśnie jest niesamowite w tej serii. Strona za stroną wzrasta napięcie, bo tu zmniejszająca się ilość stron książki zapowiada rychły koniec przygód, już chciałoby się poznać rozwiązanie wszystkich zagadek, a tu fabuła tylko komplikuje się i komplikuje. Dodatkowo napięcie podnosi konstrukcja fabuły. Autor zostawia jednego bohatera w kulminacyjnym momencie, aby – jak w filmie – przejść do następnego i następnego. I właśnie to wszystko plus kapitalnie wykreowany świat i pozytywne przesłanie serii powoduje, że warto polecić ją młodemu czytelnikowi. Starszemu też, choć dobrze by było aby czytał ją nieco naiwnie, bez wygórowanych wymagań.

Nie ukrywam, że oprawa graficzna serii również sprawiła mi dużo estetycznej przyjemności, ale o tym pisałam już wielokrotnie przy omawianiu poprzednich części. Tak czy siak brawa dla grafika!

Jostein Gaarder "Tajemnica Bożego Narodzenia"

2011-12-07T21:32:00.000+01:00

Jak pewnie pamiętacie, miałam ostatnio poważny gaarderowski kryzys, po nieudanej lekturze Mai i Zamku w Pirenejach. Na szczęście nie poddałam się i oto nagroda. W „Tajemnicy Bożego Narodzenia” jest wszystko to co u Gaaredra najlepsze – w najlepszym stylu i podwojonej dawce. Ale od początku, choć muszę przyznać, że nie wiem jak opisać Wam tę powiastkę, aby nie odebrać tym, którzy jeszcze nie czytali, przyjemności z zagadki. Spróbuję, ale nie gniewajcie się jeśli opowiem za dużo. Jak to u Gaardera bywa, powieść ma złożoną budowę i dwie narracje zaznaczone graficznie przez krój i wielkość czcionki. Jest też swoistą zagadką-łamigłówką, uwierzcie mi, równe genialną jak Świat Zofii i Przepowiednia Dżokera, choć oczywiście bez takiego rozmachu jak te obszerne powieści. Tym razem zasadą konstrukcyjną jest… bożonarodzeniowy kalendarz. Każdy rozdział to kolejny dzień i kolejne okienko kalendarza. Jest też swoista obudowa właściwej historii. Joachim wraz z ojcem szukają kalendarzy bożonarodzeniowych. Trafiają do księgarni, gdzie znajdują przepiękny stary kalendarz. Dostają go za darmo z informacją, że pewnie podrzucił go do księgarni Jan – dziwny sprzedawca kwiatów. Joachim codziennie otwiera kolejne okienko, za którym znajduje się obrazek i karteluszka z zapisaną maczkiem historią dziewczynki Elisabet, która wybiegła za ożywionym barankiem ze sklepu towarowego i tak rozpoczęła wędrówkę w przestrzeni, idąc z napotkanym aniołem do Betlejem i, co najbardziej niesamowite i zapierające dech w tej książce – czasie. Każdy krok jest bowiem cofaniem się w czasie aż do narodzin Jezusa. Kapitalne rozwiązanie, tym bardziej, że wędrując w głąb historii świata Gaarder przywołuje wiele ciekawych informacji z historii ludzkości i religii. Aby jednak stało się zadość Gaarderowskiemu światu, na baśń o małej Elisabet, która poszła z pochodem (dołączają się bowiem do nich kolejne postaci) do małego Jezuska, nakłada się realna historia zaginięcia dziecka, które w 1948 roku wybiegło ze sklepu podczas zakupów świątecznych i ślad po nim zaginął. Mało tego. W pewnym momencie jedna z postaci w opowiadaniu kalendarzowym daje Elisabet kalendarz bożonarodzeniowy ze zdjęciem kobiety. Zdjęcie to znajduje się w posiadaniu bohaterów za sprawą tajemniczego kwiaciarza Jana, który tylko podsyca ciekawość, na końcu jednak okazuje się, że on sam na bieżąco rozwiązuje zagadkę Elisabet. Jeśli jednak myślicie, że powieść skończy się jednoznacznie i racjonalnie, to nie doceniacie wyobraźni pisarza.

I co Wy na to? Bo ja jestem zachwycona pomysłem i wykonaniem tej niezwykle oryginalnej a przy tym mądrej i krzepiącej, prawdziwie bożonarodzeniowej historii. Nie myślcie oczywiście, że Gaarder zapomniał nawoływać w niej do programowego u siebie zadziwienia i fascynacji światem. Cała ta książka jest hołdem dla cudowności tego co nas otacza. Jednym słowem wspaniała grudniowa lektura i najlepszy z możliwych prezentów pod choinkę.

Honoriusz Balzac "Jaszczur"

2011-12-05T10:04:00.000+01:00

Tak samo jak inaczej czyta się dawne lektury szkolne, kiedy pozbawieni jesteśmy przymusu ogłupiającej analizy i interpretacji, tak samo inaczej czyta się dawne lektury polonistyczne. A ja czasami wracam do tego, czego na studiach przeczytać nie zdążyłam i robię małą powtórkę z rozrywki. Tym razem padło na „Jaszczura”, choć muszę przyznać, że przypomniał mi o ewentualnych rozkoszach czytania Balzaca nie kto inny a Jacek Dehnel ze swoją „Balzakianą”. I chociaż przekład Boya - ten romantyczno-młodopolski słowotok – trąci już dziś myszką, warto zanurzyć się od czasu do czasu w tym literackim do bólu świecie. Bo w „Jaszczurze” jest wszystko, całe spektrum ludzkiego życia. Rafaelem – bohaterem skonstruowanym na wzór romantycznych nieszczęśników, targają wszelkie możliwe namiętności. To chyba najbardziej romantyczna powieść Balzaca. Nie brakuje oczywiście modernistycznej już femme fatale, wyniszczających kobiet, kultu pieniądza, marzeń o poetyckiej sławie. Fascynująca jest też warstwa fantastyczna tej wczesnej powieści Balzaca. Najpierw demoniczny antykwariusz utkany na wzór Mefistofelesa, potem tajemnicza skóra jaszczura, która zmniejsza się z każdym pragnieniem wypowiedzianym przez Rafaela. Ta „jaszczurza” metafora to znakomita, ponadczasowa ilustracja ludzkich wyborów. Cała powieść jest wielowarstwowa i ponadczasowa. Jak to z klasyką bywa. Dlatego warto przymknąć oko na translatorskie potyczki Boya i zanurzyć się w świecie, który cały czas jest… tylko w innych, współczesnych, nędznych szatach.

Janusz Dunin "Książeczki dla grzecznych i niegrzecznych dzieci. Z dziejów polskich publikacji dla najmłodszych"

2011-12-02T19:27:00.000+01:00

Znakomita, obowiązkowa pozycja dla miłośników literatury dla dzieci. Dużo opracowań dotyczących literatury dziecięcej (jest ich na szczęście na rynku coraz więcej) czynione jest z perspektywy historycznej, literaturoznawczej czy pedagogicznej. Tutaj jednak autor opisuje dzieje książek dla najmłodszych (od XVIII w. do początku II wojny) z perspektywy… edytorskiej. Śledzi rozwój i ewolucję formy graficznej książki, analizuje materiał ilustracyjny. Wszystko to układa się w barwną, choć napisaną oczywiście popularnonaukowym językiem, fascynującą historię tej gałęzi wydawniczej. Mało tego, Dunin wychodzi z założenia, że wszystkie formy książek dla dzieci i wszystkie najważniejsze zjawiska miały miejsce już przed II wojną, potem było już różnorodne powtarzanie utartych form. Po lekturze książki trudno nie zgodzić się z tym stwierdzeniem. Chociaż… Książka została wydana w 1991 roku, współczesne edytorstwo książek dla dzieci zapewne dopisałoby kolejne rozdziały. Szkoda, że Dunin nie doczekał (zmarł w 2007 roku) i nie zanalizował tych wspaniałych zjawisk na współczesnym rynku wydawniczym. A wracając do „Książeczek dla grzecznych i niegrzecznych dzieci” warto dodać, że ponad połowę tego niepozornego wydawnictwa zajmuje wyczerpujący, przeciekawy materiał ilustracyjny. To często publikacje ocalałe jedynie w księgozbiorze autora (wielki szacunek dla TAKICH zbiorów!!!), które uległy już całkowitemu zatraceniu – niebibliografowane, traktowane po macoszemu w bibliotekach albo rozproszone zanim się do nich dostały.

Książki Dunina mają coś takiego w sobie, że czyta się je jak fascynujące powieści. Tak samo było u mnie z lekturą opracowania „Papierowy bandyta. Książka kramarska i brukowa w Polsce”. Oprócz niezaprzeczalnej wartości naukowej, penetrowania niezbadanych i niełatwych obszarów literatury, czuje się po prostu, że pisze to bibliofil. Dlatego szkoda, że książek profesora Dunina nikt dziś nie wznawia. W wydawnictwie Literatura wyszła niedawno książka „Pasja książki. Studia poświecone pamięci profesora Janusza Dunina”. Może to ruszy temat…

Dorota Sumińska "Świat według psa. Opowieść jamnika Bolka"

2011-11-30T17:47:00.000+01:00

Przeczytałam już trzy książki Doroty Sumińskiej i morał z owych lektur taki, że ta mądra kobieta ma nam NAPRAWDĘ coś bardzo ważnego do powiedzenia. O nas i o otaczających nas zwierzętach. Weźcie do ręki którąś z jej książek i przekonajcie się co. Mówi nam o tym spokojnie, bez krzyku. Mówi tym, którzy chcą słuchać. Pozwala spojrzeć zupełnie inaczej na otaczający świat, otwiera oczy. Uczy tolerancji prowadząc za rączkę.

A jeśli chodzi o historię jamnika Bolka, to miałam na początku dużo wątpliwości do tej lektury. Początek historii przesycony jest smutnymi, dołującymi wydarzeniami. Sumińska nagromadziła na początku tej nietypowej książki zbyt dużo smutków, ale potem nagle osiągnęła równowagę i pokazała nam cale spektrum ludzkiego i psiego życia – narodziny i śmierć, dzieciństwo i starość, walka o pieniądze i radość z drobiazgów codziennego życia. Mimo iż historia jamniczka pisana jest z jego perspektywy, choć to on jest narratorem opowieści o swoim życiu, jest to tak naprawdę książka o ludzkich losach. Pokrętnych, nieprzewidywalnych, ale i dających nadzieję. Sam formalny zabieg pokazania świata z perspektywy psa, nie jest może do końca oryginalny, ale – trzeba przyznać – wykonany sprawnie, także językowo i w przemyślany sposób. Bolek uczy radości życia, uświadamia „ludzkim” czytelnikom ich egoizm i egocentryzm. Warto posłuchać tego uroczego psiaka. Przez jego życie przewija się też wiele sympatycznych postaci, bez literackiej kreacji, jakby prosto z życia. Najbardziej podobało mi się to co Bolek i Sumińska opowiedzieli o dwóch niepełnosprawnych dziecięcych bohaterach. Jak pewnie już się domyślacie, lektura Bolkowej historii dostarcza wielu wzruszeń. Zwyczajnie ludzkich wzruszeń. Nie spodziewajcie się jakiejś wielkiej literatury. To nie jest wielka literatura. Ale czy musi nią być? Nie musi, wzrusza do łez. Zostaje w sercu. Co więcej potrzeba.

J.M.Barrie "Piotruś Pan i Wendy"

2011-11-27T17:41:00.000+01:00

O Piotrusiu Panie napisano wiele i wiele jeszcze zostanie napisane – jak to w przypadku książek z podwójnym dnem, książek kilkuwarstwowych – dla dzieci i dla dorosłych. I jak to w przypadku książek, które świetnie nadają się do psychoanalitycznych wywodów.

W warstwie dla dzieci to po prostu znakomita książka przygodowa, w której jest wszystko, co w książce dla dziecka być powinno: a więc i przygody dziecięcych postaci, i jasny podział bohaterów na dobrych i złych, i dziecięce marzenia o Nibylandii, syrenach, podziemnym domku, wreszcie wróżkach, które rodzą się z każdym uśmiechem nowo narodzonego dziecka. Idzie za tym szereg „bezpiecznych” emocji. Wyważony strach, radość i trochę smutku w finale książki. To bardzo dobra lektura do wspólnego czytania. I lepiej, aby było ono wspólne, bo gdzieniegdzie warstwa „dorosła” daje o sobie boleśnie znać i wymaga tłumaczenia. Bo to też smutna powieść o śmierci dziecka, o opuszczonych rodzicach, o rodzicach odrzucających dzieci (motyw zamkniętego okna) i o dziecięcych i rodzinnych urazach, które z tego wynikają. Można by to analizować i analizować, choć trzeba przyznać, że umieszczenie takich treści w powieści dla dzieci było posunięciem niezmiernie odważnym. Piotruś Pan jest natomiast łącznikiem nie tylko między realnym a fantastycznym światem, ale także między tymi warstwami. Kolejne literackie dziecko-odmieniec: nieokreślony, pozbawiony swojej tożsamości, okrutnie skrzywdzony, nieszczęśliwy, wymykający się schematom. Wreszcie łącznik między światem żywych i… umarłych? Bo przyznać musicie, że to także książka o umieraniu, opuszczeniu, odtrąceniu. Nibylandia raz jest krainą marzeń, dostępną tylko dziecku, raz… krainą dzieci odrzuconych i niechcianych. Dla mnie to przede wszystkim powieść o odtrąconym dziecku. Znakomita w swej symbolicznej warstwie.

Wydawnictwo BUCHMAN wypuszcza ostatnio na rynek klasykę dziecięcą (jak na razie wyszły następujące tytuły: Alicja w Krainie Czarów, Piotruś Pan i Wendy, Tajemniczy ogród, Czarnoksiężnik z krainy Oz, Opowieść wigilijna i Księga dżungli). Książki są bardzo starannie wydane, w twardych oprawach, z przyzwoitym składem przełamywanym ilustracjami i wygodnymi do czytania światłami i czcionką. I, co najważniejsze, z zapierającymi dech w piersiach ilustracjami Roberta Ingpena. Strona internetowa z informacjami o autorze i reprodukcjami prac:

http://www.melaleuca.com.au/ingpen/

Sama posiadam tylko dwa tytuły, ale mogę przyznać się bez wstydu, że moja fascynacja Alicją w Krainie Czarów, rozpoczęła się nie od tekstu, ale od tego wydania i tych właśnie ilustracji. Popatrzcie sami:

Piotruś Pan został zilustrowany równie pięknie, bez Disnejowskich wpływów. Chociaż czas importu zagranicznych ilustracji do książek dziecięcych minął jakieś sto lat temu, okazuje się, że czasami warto jednak zobaczyć co tam produkują za miedzą. Polecam tę serię szczerze i po bibliofilsku.

Joanna Olczak-Ronikier "Korczak. Próba biografii"

2011-11-23T21:22:00.000+01:00

Zainteresowałam się tą książką, bo już jakiś czas temu zdałam sobie sprawę, że właściwie to co wiem o Korczaku to, że „poszedł z dziećmi do gazu”. Teraz wiem oczywiście znacznie więcej, choć lektura nie była prosta i łatwa. Nie jest to na szczęście kolejne kontrowersyjne „non fiction”, tylko rzetelna, choć nie zawsze obiektywna i nie pozbawiona emocji (autorka, de facto wnuczka Jakuba Motkowicza, pamięta bowiem Korczaka) praca. Ciężko czytało się to obszerne opracowanie, przesycone jest bowiem wieloma cytatami i fragmentami dostępnych źródeł. Olczak-Ronikier pokazuje też życie Korczaka na tle BARDZO szerokiej panoramy polityczno-społecznej. Przebrnięcie przez te meandry wymaga wiele wysiłku, ale jest jednocześnie dużą dawką wiedzy o czasach międzywojnia i pokazuje, że martyrologia Korczaka zaczęła się sporo wcześniej niż w momencie utworzenia getta… Warto podjąć wysiłek lektury, bo z tej „próby biografii” wyłania się bardzo niejednoznaczny obraz tragicznego człowieka, utopisty, marzyciela. Autorka nie chce podtrzymywać mitu, próbuje być po prostu jak najbliżej prawdy.

Podobała mi się recenzja książki z blogu Lektury Lirael:

http://lekturylirael.blogspot.com/2011/07/joanny-olczak-ronikier-korczak-proba.html

szczególnie pierwsze zdanie: W miejsce mojej recenzji "Korczaka" tak naprawdę powinna zapanować wielka cisza. Ja mam podobną refleksję. Prawdopodobnie z tego samego powodu, czystego ludzkiego wzruszenia, omówienie tej książki jest u mnie takie lakoniczne…

Kiedy przechodziłam koło Pałacu Kultury i Nauki, odkryłam w parku koło pałacu (naprzeciw miejsca gdzie co roku znajduje się lodowisko) niepozorny, umiejscowiony między drzewami pomnik Korczaka. Urzekła mnie szczególnie mała dziewczynka z warkoczykami i lalką w ręku. Z książki dowiedziałam się, że pomnik stoi w miejscu, gdzie mieściła się ostatnia siedziba Domu Sierot i skąd Korczak wyruszył z dziećmi w ostatnią drogę. Gdybyście byli w tym miejscu, zobaczcie ten pomnik. Słabe zdjęcie z komórki:

Blaise Cendrars "Złoto"

2011-11-19T13:32:00.003+01:00

Książki Cendrarsa (bo był wtedy także i „Rum”) kupiłam kilka lat temu w taniej książce, znęcona klimatycznymi okładkami i zgrabnym składem. Dopiero teraz jednak sięgnęłam po pierwszą z nich. „Złoto” to opowieść o autentycznej postaci – generale Johannie Auguście Suterze, który w połowie XIX w. wyemigrował ze Szwajcarii do dzikiej jeszcze wówczas Kalifornii i racjonalnie wykorzystał naturalne bogactwa tamtych ziem, stając się milionerem i odkrywcą tych terenów. Na jego ziemiach odkryto jednak złoża złota i to co mogło być błogosławieństwem, stało się przekleństwem plantatora. Opuszczają go ludzie, na jego ziemie przybywają tysiące emigrantów, wszyscy ogarnięci gorączką złota. Suter przestaje panować nad swoimi terenami, na których budowane są miasta, koleje, na których inni ludzie zaczynają się bogacić. Szwajcar postanawia oddać sprawę do sądu i walczyć o ziemie, które utracił. Jednym słowem historia o XIX wiecznym American Dream. Bardzo, bardzo amerykańska historia. Ale książkę warto przeczytać nie tylko dla tej historii, w której – de facto – nie mogłam zorientować się co jest prawdą a co fikcją, a o samej postaci próżno szukać bardziej szczegółowych informacji. Autor nie proponuje zresztą czytelnikom jakiejś bardzo pogłębionego psychologicznie portretu Sutera. Pisze o nim jednak w szczególny sposób, tonem reportażu. Używa zgrabnie i konsekwentnie dwóch chwytów: czasu teraźniejszego i wyliczenia. Gdzieniegdzie jednak pojawia się jakaś soczysta metafora i elementy liryczne. Warto pobyć trochę z tym stylem, warto pochylić się nad nieszczęsną postacią milionera.

Magdalena Grzebałkowska "Książdz Paradoks. Biografia Jana Twardowskiego"

2011-11-16T19:43:00.000+01:00

Non fiction o księdzu, którego pamiętam ze spotkania w mojej bibliotece. Przyszły takie tłumy, że ludzie stali przed biblioteką, a ksiądz z nadludzką pokorą podpisywał tony książek. Non fiction o księdzu, którego pamiętam z pierwszych na których byłam, a więc szczególnych dla mnie Targów Książki, na które przyszedł do czytelników ze słynną czarną torbą z fioletowymi uszami (torba będzie bohaterką jednego z rozdziałów książki). Non fiction o księdzu, który napisał mi w książce „całym sercem”. To się złożyć nie może. Najpierw byłam wściekła. Pierwszy rozdział: dokładny, minuta po minucie, opis umierania. Po co mi to wiedzieć? Po co o tym pisać. Potem irytowałam się coraz bardziej. Autorka próbowała za wszelką cenę udowodnić jakąś teorię spiskową księdza: że zacierał ślady, że nie mówił o sobie prawdy, że mylił fakty. Miał takie życzenie i już. Nie widzę w tym niczego co zakrapiałoby o sensację, poza tym… kto z nas nie myli faktów, dat, wydarzeń z naszego własnego życia, niech pierwszy rzuci kamieniem. Potem jednak autorka i jej reportaż jakoś łagodnieje, nabiera „ludzkich cech” – że się tak wyrażę. Na ostatniej stronie, ku własnemu zdziwieniu, Grzebałkowska przekonała mnie do swojej pracy. Do jej zasadności. Tym bardziej, że autorka cały czas dopuszcza do głosu innych, tworzy taki trochę zbiorowy portret księdza. Że podszyty teorią spiskową – trudno, tak się widocznie teraz pisze. Kilka rozdziałów jest niepotrzebnych, ostatnie – niezbędne. Trudno nie docenić też ogromu porządnej, dziennikarskiej roboty. Owszem, pewne zagrania formalne są zupełnie wytarte, biografia księdza bez wątpienia jest jednak, przede wszystkim, dobrze skrojonym reportażem. Oczywiście: natłok faktów, nazwisk i przede wszystkim cytatów czyni lekturę męczącą. O wiele łatwiej czyta się wydaną przed kilku laty „Autobiografię”. Prawda o księdzu leży jednak zapewne gdzieś między tymi dwiema książkami. Warto znać oba punkty widzenia.

Jostein Gaarder "Zamek w Pirenejach"

2011-11-13T21:28:00.000+01:00

No i mam kolejny gaarderowski dylemat. Uwielbiam tego pisarza, uwielbiam jego nieustający apel o to by dziwić się światem. Zostało mi już niewiele jego pozycji do przeczytania. Ale pisarze popełniają rzeczy lepsze i gorsze, dopiero gdy ma się ogląd całości widać to co im się nie udało. No i „Zamek w Pirenejach” jest – w moim przekonaniu – tą mniej udaną propozycją. Gaarder jest na dobrą sprawę cholernie monotematyczny i skłonny do schematycznych, mało prawdopodobnych sytuacji fabularnych. Te dwie cechy nie rażą. A właściwie nie raziły mnie do tej pory. Do lektury „Zamku w Pirenejach”. Powieść ma tradycyjną już u Gaardera formę (zaznaczonego graficznie grubościami czcionki) dwugłosu. Dwoje ludzi wymienia do siebie listy, tym razem maile. To para, która z nieznanej na początku czytelnikowi przyczyny (przeszłość wyjaśni się dopiero w finale powieści) rozstała się trzydzieści lat temu i po latach przypadkowo spotyka się w miejscu rozstania. Nawiązują ze sobą kontakt i dokonują próby wyjaśnienia tego, co zdarzyło się w przeszłości i co ich rozdzieliło. Cały wic polega na tym, że mężczyzna jest racjonalistą odrzucającym wszelkie zjawiska nadprzyrodzone, ona zaś wierzy w transcendencję i Boga. Wymiana maili jest więc sztucznym ścieraniem się dwóch poglądów. Sztucznym i ciekawym, jak to u Gaardera. Nie mniej tajemnica z przeszłości okazje się bardzo wydumana, podobnie jak finał powieści. Dlatego ciężko mi ją uczciwie polecić, mam mętlik w głowie, bo mój ukochany autor napisał coś, co mi tak strasznie „nie leży”. Bywa.

Sam Savage "Firmin"

2011-11-11T17:09:00.001+01:00

Przeurocza i niebywale „pojemna” i mądra, choć smutna książka. Autor serwuje czytelnikom zwierzęcego bohatera, niczym w baśniach (któż nie chciałby zaprzyjaźnić się z tak sympatycznym szczurkiem?) – tylko to jest baśń w wydaniu dla dorosłych, z całym – niestety – bagażem tego słowa. Szczur Firmin, jak na baśń przystało, nie jest zwykłym szczurem. Posiada dużą samoświadomość i niebezpieczną skłonność do analizy otaczającej go ludzkiej rzeczywistości. To namiętny czytelnik książek. Wychowany w antykwariacie, najpierw owe książki zjada, potem namiętnie czyta. Literatura już zawsze będzie jego podstawowym filtrem, przez który patrzy na nieznaną mu rzeczywistość, o tym jak złudny to filtr, mówić nie trzeba. Książki rozbuchały wyobraźnię szczurka-odmieńca. Tak – Olga Tokarczuk nie mogła tego lepiej ująć w rekomendacji książki umieszonej na okładce: Oto wzruszająca i czuła opowieść o nas, o namiętnych czytelnikach, i o tym, jak czytając jesteśmy w stanie przekroczyć wszelkie granice. Ale upatrywać w tej niezwykłej powieści jedynie kolejnej „książki o książkach (choć w dużej mierze tak jest, stąd moje otagowanie), a w Firminie widzieć jedynie kolejnego namiętnego czytelnika, któremu to czytanie zdecydowanie wymknęło się spod kontroli, byłoby dużym uproszczeniem. Jak w baśni, tak i tu mamy podwójne dno, może nawet dna. Ktoś (nie mogę teraz znaleźć tego wpisu) z blogowiczów napisał pięknie o Firminie, że to tak naprawdę powieść o nas – ludziach. To prawda. Mały, brzydki szczurek jest wyrazicielem naszych tęsknot, urazów, nawet… losów. To bardzo głęboka historia o człowieku. Podczas lektury nie mogłam pozbyć się myśli, że może nasze postrzeganie otaczającego świata jest równie wykoślawione i fragmentaryczne, jak wiedza Firmina o ludziach? Jeśli tak to kiepsko. Na pewno tak samo jak Firmin łudzimy się w stosunku do świata i ludzi, i na pewno tak samo jak Firmin potrzebujemy miłości i akceptacji. Jako że jest to „baśń” dla dorosłych, scenografia nie pozbawia złudzeń. Savage pokazuje zagładę świata (nawet jeśli to mikroświat nikomu nieznanego szczura). Plac, na którym stoi księgarnia ma być zburzony. Czytelnicy obserwują powolną degradację tych ponurych, zapomnianych przez Boga ludzkich dekoracji. Tak, to też książka o śmierci. Tej dosłownej ale i śmierci złudzeń. I zapewne pozostawia dużo smutku w czytelnikach. Choć nie myślcie, że lektura wywołuje przede wszystkim ogromnego doła. Całość mimo wszystko napisana jest lekko, w wielu momentach wybucha się śmiechem (humor książki ukryty jest właśnie w tej niezwykłej, nie zawsze trafnej diagnozie rzeczywistości, którą wciąż przeprowadza sympatyczny szczurek i jego niepospolitej wyobraźni oraz w tym co z tych dwóch wypadkowych wynikaJ Fragment, gdy szczurek uczy się języka migowego, aby skomunikować się z przedstawicielami naszego gatunku i finał tej nauki są fenomenalne. Ocena wartości literatury przez pryzmat smaku papieru również. Jednym słowem to kawałek naprawdę znakomitej literatury. Pamiętam „Opowieść o dzielnym Despero” – ta niepozorna książeczka dla dzieci miała w sobie tyle warstw i znaczeń, że można było tylko wymieniać: ta książka jest o.. i o.. i o.. Z Firminem jest bardzo podobnie. Polecam tę pozycję z całego serca, choć nie zawsze będzie radośnie, a autor wyciśnie odpowiednią ilość refleksji nawet z najbardziej opornego czytelnika. Na co czekacie? Zaprzyjaźnijcie się z Firminem!

Mario Puzo "Rodzina Borgiów"

2011-11-09T15:05:00.000+01:00

Nie czytałam, ani nie oglądałam „Ojca chrzestnego”, a postać Lukrecji Borgii znałam przede wszystkim z oglądanej w Teatrze Wielkim opery, w której córka papieża nie była przedstawiona, łagodnie powiedziawszy, w najlepszym świetle. Dlatego dość mocno zdziwiłam się po lekturze obszernej powieści Puzo. Przeczytałam ją jednym tchem i tym, którzy nabiorą na nią ochoty, proponuję, aby na takie właśnie czytanie się zdecydowali, bo dłuższe przerwy powodują zamęt, książka przesycona jest bowiem wydarzeniami politycznymi i nazwiskami - jednym słowem wymaga dużej koncentracji. Warto podjąć jednak ten wysiłek bo to znakomite studium władzy, namiętności i zła. Puzo roztacza przed czytelnikiem szeroką polityczno-społeczną panoramę tamtych czasów, koncentrując się jednocześnie na czterech postaciach: papieżu Aleksandrze oraz jego dzieciach: Cezarze, Lukrecji, Juanie i Jofreyu. Początkowo głównym bohaterem wydaje się Aleksander, potem jednak uwaga skupia się na pozostałych postaciach. Każda z nich okazuje się tragiczna, każda staje się ofiarą osobistych ambicji i namiętności. Najkorzystniej w tym moralnym błotku wypada jednak Lukrecja, postać o najgłębszej samoświadomości, postać najbardziej pozytywna, która najszybciej odkrywa, że jest jedynie pionkiem w ambitnym planie ojca. Postać Aleksandra też jest na wskroś tragiczna, to człowiek z jednej strony bezwzględny, z drugiej histerycznie dbający o dobro swoich dzieci. Utkanym z romantycznej tkanki wydaje się też Cezar. Jednym słowem Puzo stworzył znakomite kreacje. I to mimo pewnej „skrótowości” relacjonowanych wydarzeń. Dzieje się bowiem w tej powieści tyle, że czasami przypomina ona swoją „sprawozdawczością” wypisy z podręcznika do historii. A jednocześnie jest głębokim portretem psychologicznym. Lubię czasami czytać o tej ciemnej stronie ludzkiej natury. Gdybyście i Wy mieli na to ochotę, polecam.

Janusz Korczak "Król Maciuś Pierwszy"

2011-11-08T20:30:00.000+01:00

Dziwicie się tym wyborem czytelniczym? Czasami sięgam po pozycje z klasyki literatury dziecięcej z czystych filologicznych pobudek, szukając kontekstów i kompletując wiedzę z historii literatury. Po lekturze „Króla Maciusia Pierwszego” mam jednak przede wszystkim… mętlik. Owszem, czytałam go równolegle z biografią Korczaka (o której wkrótce) dlatego na gorąco wszystko mi się uzupełniało, ale od pierwszego rozdziału narzucała mi się jedna refleksja: Boże jaki ten tekst jest już zdezaktualizowany. Przede wszystkim językowo, prawdopodobnie to co było dla Korczaka wyznacznikiem autorskiego stylu, teraz potwornie trąci myszką. To podobno lektura szkolna, ale nie wiem jak dzieci brną przez ten, niestety już bardzo nudny tekst. W pewnym momencie robi się atrakcyjny dla dorosłych (sposób pokazania rządów dorosłych, wszystkie te królewskie procedury w krzywym zwierciadle, jakby Korczak sportretował współczesną administrację). Dzieciom tekst pokazuje przede wszystkim meandry władzy. Nobilituje dziecko. Ale gdzieś po drodze gubiła mi się główna myśl, zacierała. Już sama nie wiedziałam „co autor miał na myśli”. Czy chciał pokazać, że nawet najbardziej szlachetne próby zmiany świata spełzają na niczym? Czy chciał pokazać, że dziecko JEDNAK nie będzie nigdy dobrym władcą? Czy chciał wprowadzić dzieci w brutalny świat dorosłych? Mało kiedy książka dla dzieci kończy się w tak smutny sposób – porażką bohatera. Jak wytłumaczyć ją małemu czytelnikowi? Muszę trochę poczytać o samym tekście, zresztą… percepcja powieści przez dziecko na pewno jest inna. A jak to jest ze współczesnym dzieckiem? Czy chłopcom podobają się przydługie partie wojenne, rozwlekłe dialogi, liczne językowe powtórzenia? Może przydałaby się temu tekstowi współczesna redakcja? Sytuacji nie ułatwiało to, że czytałam książkę w fatalnym wydaniu (Wydawnictwo Res Polona, Łódź 1990), w którym zgromadzone zostały chyba wszystkie typograficzne błędy i który nie widział na oczy korektora z całą pewnością. Ponadto okraszony został nędznymi, okropnymi ilustracjami. Na szczęście ostatnio powieść Korczaka wydana została w pięknej oprawie graficznej przez Wydawnictwo W.A.B. Oto okładka:

Dorota Sumińska "Autobiografia na czterech łapach"

2011-11-06T11:41:00.000+01:00

Przyznaję się bez bicia, że nie kojarzę Sumińskiej ani z telewizji, ani z radia. Może dlatego, że zwierzęta to nie do końca mój rejon zainteresowań. Przeczytałam natomiast niedawno książkę dla dzieci autorstwa pani weterynarz „Wierzę w jeże”. Mnie nie powaliła, ale nie jestem dzieckiem, a dziecko na pewno znajdzie w niej dużo interesujących rzeczy i za to autorce należy się chwała. Po „Autobiografię na czterech łapach” sięgnęłam jednak z największą przyjemnością, bo spodziewałam się i szukałam w niej optymistycznej, spokojnej lektury. Znalazłam to wszystko, nawet jeszcze więcej, bo dzieje rodziny Sumińskiej napisane są z jakimś niesamowitym spokojem i uporządkowaniem. Snują się i wiją powoli i bardzo sprawnie literacko. Zachwyciło mnie szczególnie to niezwykłe uporządkowanie – naprawdę dobrze zmontowane wspomnienia, a przy okazji kawał wiedzy o świecie – także zwierzęcym. Sumińska ma niezwykły talent do opisów bliskich jej osób, jedno-dwukartkowych portretów – spójnych, wzruszających, mądrych. To samo dotyczy zwierząt. Pisze o nich pięknie, mądrze. Całość niezwykle ubogaca dobrze dobrany, bogaty materiał ilustracyjny oraz fantastyczny projekt graficzny książki (brawo dla pomysłodawcy, tej książki na pewno nie czytało by się TAK, gdyby była złożona „po bożemu”). Sama przyjemność czytania.

Szymon Hołownia "Bóg. Życie i twórczość"

2011-11-03T22:14:00.000+01:00

Kolejna „zakręcona” książka, uporządkowana i przemyślana. Tym razem bez quizów i absurdalnych pytań i gier. Jedynym bonusem do tekstu jest ciekawy przegląd literatury na tematy poruszane w danym rozdziale. Przegląd ten świadczy o ogromnej wiedzy i pasji autora. Gdybym jednak miała uderzyć się w pierś i szczerze powiedzieć dlaczego czytam Hołownię: dla treści czy języka, to cicho i nieśmiało odpowiedziałabym – głównie dla tego drugiego. Mimo, że w tym językowym pędzie zdarza mu się popełniać absurdalne i wypaczone porównania, to jednak warto wejść w ten specyficzny, odważny kod językowy. Tyle, że w ostatniej książce Hołowni coś mi nie grało. Gubiłam wątek, zacierały mi się intencje autora, irytowałam się, musiałam porzucić na chwilę książkę, żeby podjąć jeszcze jedną próbę lektury. Niby jest to ładnie uporządkowany wywód, ale jednak coś jest nie tak. Długie, sienkiewiczowskie zdania, pełne nawiasów i wykrętasów, stają się słowną puszczą nie do przebrnięcia. Jednym słowem kiepska redakcja książki powoduje, że tekst jest nieczytelny. Na miejscu wydawców poużywałabym trochę… kropek. Poskracała zdania, wyrzuciła nawiasy. Po prostu. Szkoda, bo to kolejna mądra i odważna książka. I nic już więcej nie napiszę, bo – wychowana na księdzu Malińskim, i tylko na Malińskim, po prostu nie znam się na tego typu literaturze. Czytam bo wyczuwam intuicyjnie, że to rzecz warta uwagi.

Joanna Papuzińska "Asiunia" i Michał Rusinek "Zaklęcie na w"

2011-11-02T11:24:00.000+01:00

Obie książeczki stworzone zostały w ramach serii „Muzeum Powstania Warszawskiego dla dzieci” i obie są wspólnym projektem muzeum i Wydawnictwa Literatura. Obie służą też temu samemu celowi: tłumaczą dzieciom czym była II wojna światowa. Obie wreszcie są zupełnie inne. „Asiunia” Joanny Papuzińskiej z całą pewnością przeznaczona jest do czytania mniejszym dzieciom. Podkreśla to nawet warstwa graficzna książki – ciepłe, mimo tematu, łagodne ilustracje. W historii pięcioletniej Asiuni najbardziej wzruszające jest jednak to, że została utkana z prawdziwych przeżyć samej autorki, Joanny Papuzińskiej. Papuzińska wspaniale, delikatnie, spokojnie zaadaptowała swoją historię: tułacze losy wojennego dziecka, do możliwości dzieci. Wspaniała lektura do czytania, może z babcią? Wspaniały pretekst do rozmowy o historii. Książka Michała Rusinka jest zupełnie inna i przeznaczona dla dzieci ciut starszych – co podkreślają udane ilustracje Joanny Rusinek, bardziej „kanciaste” i niepozbawione symboliki (wymowna ilustracja na 41-42 stronie, przedstawiająca gnający pociąg z wywożonymi z Warszawy ludźmi. W rogu ilustracji widać symbolicznie zarysowany cmentarz, choć pociąg zdaje się go mijać…).”Zaklęcie na w” jest też w warstwie językowej bardzo metaforyczne. Wojna pokazana bowiem została jako zaklęcie, od którego cały świat pozbawiony został kolorów i jest – jak na starej fotografii – jedynie czarno-biały. Rusinek już do końca książki gra na tej kolorystycznej metaforze (Niemcy to Czarni Panowie, Polacy – Biali), pięknie pisząc np. o szarych szeregach: Nikt nie mógł wiedzieć, że istniejemy, nikt nie mógł nas zobaczyć, więc musieliśmy zrobić tak, jak niektóre zwierzęta, które upodabniają się do tła. Nasze tło było szare, więc nazwaliśmy się Szare Szeregi. Pod koniec książki autor pokazuje jednak, że nawet na wojnie nie wszystko było tylko czarno-białe. Podobała mi się także metafora ślimaka zamkniętego w słoiku, którego główny bohater przyniósł do domu: Ale po kilku dniach go wpuściłem, bo wyraźnie nie polubił swojego szklanego domu. Chyba czuł się tam jak w więzieniu. I spoglądał na mnie tak, jakbym był Czarnym Panem. Sam zaś bohater, chłopiec zdecydowanie starszy od Asiuni, na dziecinnym rowerku rozwozi (bez świadomości co wiezie naprawdę) „zaproszenia ślubne” do ludzi, a potem czynnie włącza się w walkę podziemną. A więc dwie szczególne pozycje dla dzieci. Przy okazji cacka edytorskie, które aż chce się posiadać w swojej biblioteczce.

2011-11-01T11:06:00.003+01:00

Zofia Święcka-Łuczyńska "Obrazy za mgłą"

2011-10-30T11:53:00.000+01:00

„Obrazy za mgłą” to zbiór kilku szczególnych opowiadań-wspomnień, pokazujących żydowski świat Radomia i Krakowa. Świat, którego już nie ma, losy, które zostałyby zapomniane, gdyby autorka nie utrwaliła ich w swojej książce. Tragiczne losy Żyda Gerszona, który po utracie w wojennej zawierusze żony i syna, ożenił się po raz drugi a po latach okazało się, że pierwsza żona przeżyła wojnę. Losy chłopca Samuela, który zakochał się młodzieńczą miłością w gojce i snuł urocze, przerwane przez wojnę plany połączenia ich religii. Losy Stasia – polskiego chłopca, który pragnął być Żydem, czy Tadeusza i Pauliny rautujących Żydów w czasie wojny. Kilka opowiadań utkanych jest ze wspomnień samej autorki (cenne informacje o wojennym i powojennym żydowskim Radomiu). Dwa opowiadania mają bardzo symboliczne, metafizyczne zakończenie. Całość, bardzo udana literacko i warta przeczytania. Szkoda, że to wydawnictwo regionalne, prawdopodobnie wydane własnym sumptem, bo przez to ciężkie do zdobycia. Szkoda też, że niedopracowane edytorsko. Znakomita okładka, ale bardzo zła jakość ciekawych i unikatowych fotografii. Ale to już urok takich wydawnictw, które nie mogą liczyć na masowe czytanie. Gdyby jednak kiedyś „Obrazy za mgłą” wpadły Wam w ręce (łatwo zapamiętać tę szczególną pozytywowo-negatywową okładkę) to mimo iż książka jest nieobecna na portalach internetowych i prawdopodobnie zupełnie nieznana poza Krakowem, nie wahajcie się. Kupcie, przeczytajcie. Losy utrwalonych książce ludzi są warte uwagi i refleksji.

Orhan Pamuk "Nowe życie"

2011-10-27T16:52:00.001+02:00

„Można na punkcie tej książki dostać obsesji” – krzyczy z okładki fragment recenzji. Coś w tym jest. Czy to lekko tocząca się narracja, czy pęd za zrozumieniem o co naprawdę chodzi powodowały, że nie mogłam oderwać się od tej, de facto bardzo trudnej powieści, mimo iż miałam ważenie, że rozumiem ją bardziej intuicyjnie i co chwilę układałam tysiąc jeden interpretacji. I tak zostało do ostatniego zdania. Tysiąc jeden interpretacji. Zapewne o to chodziło samemu autorowi. Ta książka wydaje się być „pisana” w trakcie czytania. Nie zawsze rozumiałam, częściej nie rozumiałam, ale jak bohater w swej wędrówce nie poddałam się. Dla tych, którzy nie znają treści zdradzę, że bohater po przeczytaniu tajemniczej książki (której treści czytelnicy nie poznają nigdy, choć domyślać się mogą) przewraca swój świat do góry nogami, a właściwie porzuca go w poszukiwaniu tego wykreowanego przez książkę. Oczywiście, dla poszukiwaczy motywu książki w książce i książki o książce jest to nie lada gratka, jest to wręcz specyficzny traktat o naturze literatury, choć czytać ją tylko z tego powodu byłoby sporym uproszczeniem. Podobało mi się to co działo się z bohaterem: fragmentaryczne postrzeganie świata jak w jakiejś gorączce, szalone podróże autobusami donikąd, w poszukiwaniu nie wiadomo czego. To szukanie „geometrii życia”. Znakomite. Znakomicie zilustrowany jest też konflikt Wschodu z Zachodem. Dla tego aspektu powieści warto się z nią pomęczyć. Dla zmitologizowanego wątku miłosnego i elementów sensacyjnych też. Można by tak pisać i pisać o tej powieści, i tematu nie wyczerpać. Tych którzy zdecydują się na lekturę ostrzegam, że nie jest ona łatwa, ale na pewno INNA.

Gustw Flaubert "Trzy baśnie"

2011-10-24T19:26:00.000+02:00

Tytuł mylący. Pierwszy tekst „Czyste serce” to popis kunsztu literackiego Flauberta. Niezwykle realistyczny, łagodny tekst – historia życia prostej, niewykształconej służącej Felicite i rozwoju jej prymitywnej wiary. Cała magia tekstu tkwi właśnie w tym porażającym realizmie, dokładności opisu krajobrazów, pomieszczeń, ludzi. Dopiero finał opowiadania przenosi czytelnika na symboliczną warstwę. Kolejna baśń; „Legenda o świętym Julianie Szpitalniku” to znowu osadzona w średniowieczu Flaubertowska wersja życia świętego, przede wszystkim jednak znakomite w swej symbolice studium okrucieństwa (okrutne opisy rzezi zwierząt) i uświęcenia człowieka. Ostatnia baśń; „Herodiada” to – jak łatwo się domyśleć – kolejna literacka wizja śmierci Jana Chrzciciela. Najtrudniejsza w odbiorze choć równie realistycznie oddająca koloryt tamtych czasów. Trzy baśnie-opowiadania, wszystkie trzy utrzymane w zupełnie innej poetyce, stylistyce. Trzy wersje… czego, to już czytelnik sam musi rozważyć i ten punkt wspólny w sobie przemyśleć. Książka wydana została w serii „Wielcy pisarze w nowych przekładach”. Jest znakomicie opracowana filologicznie. Tekstom towarzyszom wyczerpuje przypisy tłumaczące nie tylko nieznane ogółowi realia, ale też zawiłości przekładu. W książce znalazł się również ciekawy szkic o życiu Flauberta w posiadłości Croissent nad Sekwaną, naprawdę warty uwagi, nie tylko ze względu na namiar ciekawych informacji, ale też przemyślaną, nieco poetycką formę. Całość dopełnia wyczerpujące kalendarium życia i twórczości Flauberta.

Andrzej Tomaszewski "Architektura książki"

2011-10-21T19:25:00.000+02:00

Tym razem o zupełnie innej książce, którą jednak warto polecić, jako że jej pełny tytuł brzmi „Architektura książki dla wydawców, redaktorów, poligrafów, grafików, autorów, księgoznawców i bibliofilów”. Opracowanie znakomitego polskiego typografa Andrzeja Tomaszewskiego wypełnia lukę w tego typu podręcznikach – bolesną lukę można by dodać. Owszem, jest na rynku od lat kilku „Typografia typowej książki” Roberta Chwałowskiego, czy wydany w 2008 roku „Elementarz stylu w typografii” Roberta Bringhursta, ale ta ostatnia pozycja adresowana jest do zaawansowanych typografów, a zawarta w niej dawka wiedzy i terminologia mocno przerastają percepcję zainteresowanego tematem. I oto nagle pojawiła się cudna, w pełni nadająca się do przetrawienia pigułka o szerokim zakresie zagadnień: od psychologii czytania, krojów pism, przygotowania tekstu, korekty (znaki korektorskie), zasad składania, elementów książki do zagadnień typu: papier, farby drukarskie, oprawa itd. Zaletą książki jest prosty, zrozumiały język, wyjaśnienie najważniejszych terminów (wraz z ich indeksem) i staranne opracowanie (założę się, że książkę składał sam Tomaszewski). Polecam zainteresowanych tematem. A na koniec budujące ostatnie zdanie książki: „Dynamizm postępu naukowo-technicznego i zaangażowanie finansowe wytwórców nowoczesnego sprzętu, materiałów eksploatacyjnych, podłoży drukowych, materiałów introligatorskich zdają się zaprzeczać katastroficznym wizjom upadku drukarstwa. Trudno uwierzyć w prognozowany zmierzch książek i czasopism oraz zanik „czarnej sztuki”, która dzisiaj jest już bajecznie kolorowa.”